РОЛЬ ТА СТРУКТУРА ДОПОМОГИ ЄС УКРАЇНІ В УМОВАХ РОСІЙСЬКОЇ АГРЕСІЇ


DOI: https://doi.org/10.17721/2415-881x.2025.96.157-179

Andrii Buzarov

Анотація


Стаття присвячена комплексному аналізу ролі Європейського Союзу як ключового актора євроатлантичної спільноти у підтримці України в умовах повномасштабної агресії Російської Федерації. Дослідження охоплює основні напрями інституційної, військової, фінансово-економічної та гуманітарної допомоги ЄС, а також розглядає політичні, економічні та соціальні чинники, які впливають на своєчасність і масштабність ухвалення рішень. У роботі систематизовано напряму допомоги Україні зі сторони ЄС, включаючи механізми European Peace Facility, місію EUMAM Ukraine, програму Ukraine Facility, макрофінансову допомогу MFA+, інвестиційні інструменти та програми гуманітарної підтримки. Особлива увага приділена політико-правовим аспектам — від надання Україні статусу кандидата на вступ до ЄС до активації Директиви про тимчасовий захист для мільйонів переміщених осіб. Проаналізовано вплив внутрішньополітичних процесів у державах-членах, зокрема зростання популізму, енергетичної залежності та економічних викликів, на формування спільної політики щодо України. Показано, що, попри наявні суперечності, ЄС демонструє безпрецедентну єдність та стратегічну солідарність, мобілізуючи значні ресурси на підтримку військової стійкості, економічної стабільності та гуманітарних потреб України. Результати дослідження дозволяють глибше зрозуміти механізми прийняття рішень у межах ЄС, оцінити ефективність існуючих форматів підтримки та виявити структурні виклики, що можуть вплинути на подальший розвиток українсько-європейських відносин. Отримані висновки мають практичне значення для формування державної політики України, оптимізації співпраці з європейськими інституціями та вироблення стратегій у сфері міжнародної безпеки, економічної інтеграції та гуманітарної взаємодії.

Ключові слова


Європейський Союз; російсько-українська війна; євроатлантична спільнота; гуманітарна допомога; військова підтримка; макрофінансова допомога; політична солідарність; тимчасовий захист; євроінтеграція

Повний текст:

PDF>PDF

Посилання


Brusylovska, O. I. (2022). Rosiisko-ukrainska viina: poperedni uroky dlia YeS ta stsenarii maibutnoho. Politykus, 4(2), 15–22. https://doi.org/10.24195/2414-9616.2022-spec.2

Leshchenko, K. (2023). Current trends in the military-industrial integration of the EU countries and implications for Ukraine. Foreign Affairs, 33(4), 8–21. https://doi.org/10.46493/2663-2675.33(4).2023.8-21

Czubenko, C., Gendelis, D., & Bschor, U. (2022). Strengthening EU defence capabilities under conditions of the Russian-Ukrainian War. Foreign Affairs, 32(5), 16–23. https://doi.org/10.46493/2663-2675.32(5).2022.16-23

Shkuro, A. S. (2023). Artykuliatsiia yevrointehratsiinoho kursu instytutom prezydentstva u period povnomasshtabnoho vtorhnennia RF proty Ukrainy. Pivdennyi ukrainskyi pravnychyi chasopys, 4, 81–86.

Pipchenko, N. (2023). Publichnyi dyskurs v yevropeiskykh krainakh-susidakh shchodo rosiiskoho vtorhnennia v Ukrainu. Mizhnarodni vidnosyny ta mizhnarodna informatsiia, 5, 14–27.

Velchev, A. (2024). Influence of Central and Eastern European countries on EU’s foreign policy. Foreign Affairs, 34(5), 59–71. https://doi.org/10.46493/2663-2675.34(5).2024.59

Sidletska, O. (2023). The Baltic-Black Sea Axis: Historical background and implementation factors. Foreign Affairs, 33(6), 13–21. https://doi.org/10.46493/2663-2675.33(6).2023.13-21

Meleshchenko, T. (2024). Transformation of the European security system in the light of Sweden and Finland’s accession to NATO. Foreign Affairs, 34(2), 36–42. https://doi.org/10.46493/2663-2675.34(2).2024.36

Dudar, V. (2024). The right-wing radical vision of a multipolar world: Specifics of anti-globalist rhetoric of leaders of contemporary right-wing politicians in the EU and the United States. Foreign Affairs, 34(5), 35–47. https://doi.org/10.46493/2663-2675.34(5).2024.35

Fekolli, S., & Tsela, E. (2024). Right-wing and left-wing populism in the EU and their impact on democratic processes. Foreign Affairs, 34(3), 67–76. https://doi.org/10.46493/2663-2675.34(3).2024.67

Karaman, K. V. (2023). Yevroskeptytsyzm v prohramnykh dokumentakh radykalnykh parlamentskykh partii krain: dys. ... d-ra filosofii: spets. 052 Politolohiia. Mariupolskyi derzh. un-t. Kyiv.

Haesebrouck, T. (2024). EU Member State Support to Ukraine. Foreign Policy Analysis. https://doi.org/10.1093/fpa/orad024

Wagner, W. (2024). Contesting Western support for Ukraine. The radical left in the European Parliament. Journal of European Integration. https://doi.org/10.1080/07036337.2024.2424186

Krastev, I., & Leonard, M. (2024). Wars and elections: How European leaders can maintain public support for Ukraine. European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/publication/wars-and-elections-how-european-leaders-can-maintain-public-support-for-ukraine

Council of the European Union. (n.d.). EU solidarity with Ukraine. https://www.consilium.europa.eu/en/policies/eu-solidarity-ukraine/

Council of the European Union. (2022, March 11). The Versailles Declaration. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/03/11/the-versailles-declaration-10-11032022/

Council of the European Union. (2023, February 9). European Council conclusions - 9 February 2023. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2023/02/09/european-council-conclusions-9-february-2023/

European Parliament. (n.d.). European Parliament resolutions on Ukraine. https://ukraine.europarl.europa.eu/en/documents/ep-resolutions

European Commission. (2025, February 21). Speech by President von der Leyen at the Munich Security Conference 2025. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/speech_25_602

Cabinet of Ministers of Ukraine. (2022, June 17). Yevrokomisiia rekomenduvala nadaty Ukraini status kandydata na vstup do YeS. https://www.kmu.gov.ua/news/yevrokomisiya-rekomenduvala-nadati-ukrayini-status-kandidata-na-vstup-do-yes

Cabinet of Ministers of Ukraine. (2024, November 14). Ukraina ofitsiino rozpochala perehovory pro vstup z YeS. https://www.kmu.gov.ua/news/ukraina-ofitsiino-rozpochala-peremovyny-pro-vstup-z-ies

European Council, European Commission, & European Parliament. (2025, February 24). Joint statement by the President of the European Council, the President of the European Commission and the President of the European Parliament on the third anniversary of Russia’s invasion of Ukraine. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/02/24/joint-statement-by-the-president-of-the-european-council-the-president-of-the-european-commission-and-the-president-of-the-european-parliament-on-the-third-anniversary-of-russia-s-invasion-of-ukraine/

European Parliamentary Research Service. (2025, April 10). State of play: EU support to Ukraine — Payments, reform and investment, use of immobilised Russian assets. European Parliament. https://epthinktank.eu/2025/04/10/state-of-play-eu-support-to-ukraine-payments-reform-and-investment-use-of-immobilised-russian-assets/financial-humanitarian-and-military-support-for-ukraine

Council of the European Union. (2022, October 17). Council Decision (CFSP) 2022/1968 establishing the European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine (EUMAM Ukraine). Official Journal of the European Union, L 272. https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2022/1968/oj

Political and Security Committee of the Council of the European Union. (2022, November 15). PSC Decision (CFSP) 2022/2097 on the European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine (EUMAM Ukraine). Official Journal of the European Union, L 275. https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2022/2097/oj

Council of the European Union. (2024, March 5). Council Decision (CFSP) 2024/3178 amending Decision (CFSP) 2022/1968 on the European Union Military Assistance Mission in support of Ukraine (EUMAM Ukraine). Official Journal of the European Union, L 2024/3178. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ:L_202403178

European Commission. (2023). Macro-Financial Assistance+ for Ukraine. https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/eu-borrower-investor-relations/macro-financial-assistance-ukraine_en

European Commission. (2024). Ukraine Facility. https://commission.europa.eu/topics/eu-solidarity-ukraine/eu-assistance-ukraine/ukraine-facility_en

European Commission. (2025, April 10). State of play: EU support to Ukraine – Payments, reform and investment, use of immobilised Russian assets. European Parliamentary Research Service. https://epthinktank.eu/2025/04/10/state-of-play-eu-support-to-ukraine-payments-reform-and-investment-use-of-immobilised-russian-assets/

European Commission. (n.d.). EU humanitarian support to Ukraine. https://commission.europa.eu/topics/eu-solidarity-ukraine/eu-assistance-ukraine/eu-humanitarian-support-ukraine_en

Eurostat. (2025, May). Temporary protection for persons fleeing Ukraine – monthly statistics. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Temporary_protection_for_persons_fleeing_Ukraine_-_monthly_statistics

Consilium.europa.eu. (2024). EU solidarity with Ukraine. https://www.consilium.europa.eu/en/infographics/eu-solidarity-ukraine/

European Commission. (n.d.). Sanctions adopted following Russia's military aggression against Ukraine. https://finance.ec.europa.eu/eu-and-world/sanctions-restrictive-measures/sanctions-adopted-following-russias-military-aggression-against-ukraine_en

Eurostat. (2025). EU trade with Russia – latest developments. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=EU_trade_with_Russia_-_latest_developments

European Commission. (2025, May 6). Roadmap to fully end dependency on Russian energy. https://commission.europa.eu/news-and-media/news/roadmap-fully-end-eu-dependency-russian-energy-2025-05-06_en

Energy & Clean Air. (2025, February 24). EU imports of Russian fossil fuels in third year of invasion surpass financial aid sent to Ukraine. https://energyandcleanair.org/publication/eu-imports-of-russian-fossil-fuels-in-third-year-of-invasion-surpass-financial-aid-sent-to-ukraine/

Euronews. (2023, October 26). Slovakia announces the end of military aid to Ukraine. https://www.euronews.com/2023/10/26/slovakia-announces-the-end-of-military-aid-to-ukraine

Reuters. (2025, June 23). Hungary and Slovakia block Russian sanctions package. https://www.reuters.com/business/energy/hungary-slovakia-block-russian-sanctions-package-budapest-says-2025-06-23/

Reuters. (2022, May 18). Austria's neutral status here to stay, foreign minister says. https://www.reuters.com/world/europe/austrias-neutral-status-here-stay-foreign-minister-says-2022-05-18/

New Eastern Europe. (2025, February 6). Austria’s drift toward isolation: Kickl’s Russia ties and the risk of following Hungary’s lead in the war. https://neweasterneurope.eu/2025/02/06/austrias-drift-toward-isolation-kickls-russia-ties-and-the-risk-of-following-hungarys-lead-in-the-war/

TVP World. (2025, July 27). Austria's Foreign Minister open to reconsider country's neutrality. https://tvpworld.com/88046480/austrian-fm-open-to-reconsider-countrys-neutrality-media-reports

NATO. (2022, July 5). Finland and Sweden complete NATO accession talks. https://www.nato.int/cps/en/natohq/news_197737.htm

Government Offices of Sweden. (2024, April 3). Historical relations between Sweden and NATO. https://www.government.se/government-policy/sweden-in-nato/history-of-sweden-and-nato/

Ministry for Foreign Affairs of Finland. (2025, May 19). Finland supports Ukraine. https://um.fi/finland-s-support-to-ukraine

Government Offices of Sweden. (2025, February 14). Support for Ukraine, security cooperation and Sweden’s neighbourhood in the spotlight in this year’s Statement of Foreign Policy. https://www.government.se/press-releases/2025/02/support-for-ukraine-security-cooperation-and-swedens-neighbourhood-in-the-spotlight-in-this-years-statement-of-foreign-policy/

Tsentr Razumkova. (2022, December). Yevrointehratsiia v umovakh viiny: Vyklyky i perspektyvy. https://razumkov.org.ua/uploads/article/2022_eu_integration_war.pdf

Fondation Robert Schuman. (2025, June 23). Ukraine’s path to the EU: Reform, resilience and the politics of enlargement. https://www.robert-schuman.eu/en/european-issues/796-ukraine-s-path-to-the-eu-reform-resilience-and-the-politics-of-enlargement

Vidnianskyi, S. (2022). Ukraina — Yevropeiskyi Soiuz: novyi etap vzaiemovidnosyn v umovakh rosiisko-ukrainskoi viiny 2014–2022 rr. Mizhnarodni zv’iazky Ukrainy: naukovi poshuky i znakhidky, 31, 10–15. https://doi.org/10.15407/mzu2022.31.010

Martynov, A. (2022). Evoliutsiia polityky Yevropeiskoho Soiuzu shchodo rosiisko-ukrainskoi viiny (2014–2022). Yevropeiski istorychni studii, 23, 30–43. https://doi.org/10.17721/2524-048X.2022.23

Kalishchuk, O. (2025). Yevropeiskyi Soiuz ta Ukraina: keis rosiisko-ukrainskoi viiny. Naukovyi visnyk Chernivetskoho universytetu. Istoriia, 1, 102–109. https://doi.org/10.31861/hj2025.61.102–109


Посилання

  • Поки немає зовнішніх посилань.


Ліцензія Creative Commons
Цей твір ліцензовано на умовах ліцензії Creative Commons Із Зазначенням Авторства — Поширення На Тих Самих Умовах 4.0 Міжнародна.

Редакційна колегія не завжди поділяє позицію авторів. За точність викладеного матеріалу відповідальність покладається на авторів.
Усі права застережені.
© Київський національний університет імені Тараса Шевченка, 2026